میدان امیر چخماق- تلفیقی از آثار باستانی وتاریخی در کنار آموزه های دینی واعتقادی

نویسنده : پریسا ساعدی     نوشته شده در : 10 تیر 1396     بازدید : 603

میخواهیم به قلب ایران سفر کنیم به آغوش گرم وآفتاب سوخته یزد ،به دیدن اثر تاریخی میرویم که رنگ وبویی از اسلام ودیانت ما شیعیان دارد ، سر تعظیم فرود می آوریم بر آستان حضرت دوست به شکرانه بودن و داشتن این بناهای تاریخی که الفت دین وتاریخ را به تصویر کشیده تا حس ایرانی بودن را بیش از پیش با تمام وجود احساس کنیم به دیدار میدان امیر چخماق در یزد میرویم

شهر یزد ،تف دیده وآرام ،شهری صبور وبا ابهت که خاتم انگشتری میهن ما ،ایران است ،دارالعباده ،دارالعلم،شهر بادگیرها ،عروس کویر،شهر دوچرخه ها وآخرین نام : شهر حسینیه ها

کمتر شهری در ایران میبینیم که دارای این تعداد القاب غرور آفرین باشد واینک در این سرزمین خونگرم وزیبا به سراغ اثری باستانی میرویم که شاخص ترین مجموعه گردشگری این شهر میباشدAmirChakhmagh

 میدان امیر چخماق              

این میدان که در مرکز شهر یزد واقع شده در سال ۱۳۴۱ در فهرست آثار باستانی ایران به ثبت رسیده وشامل آثاری همچون : مسجد امیر چخماق ،بازار ،تکیه ،دو آب انبار ومدفن بی بی ستی فاطمه میباشد

قدمت این اثر به دوره تیموریان می رسد که توسط امیر چخماق از سرداران وامرای شاهرخ تیموری بوده ودر سده ۸ خورشیدی در زمانی که حاکم یزد بوده با ساختن حمام عمومی ،کاروان سراها،خانقاه وچاه آب سعی داشته این شهر رونق ببخشدمیدان امیر چخماق

در این عمران وآبادانی همسرش بی بی فاطمه او را یاری میکرده ،این مجموعه یادگاری از دوران حکومت این والی در شهر آب وآفتاب ،یزد بوده است

در زمان شاه عباس برخی از این آثار مرمت شده ،از جمله چهار سوقی که بر روی کاروانسرا زده شده ودر اوایل قرن سیزدهم هجری میدان جلوی مسجد وسر در بازار را به حسینیه تبدیل کرده ،البته آنچه مسّلم است ،در آن زمان این مکان نقش حسینیه را نداشته ،چون ساخت چنین فضاهایی از زمان صفویه به بعد در ایران رواج پیدا کرده است

میدانی که حسینیه در آن واقع است مانند برخی از میدانها گورستان بوده ومردم بخاطر احترام وتقدسی که به این اماکن در دل داشته اند ،مردگان خود را در آنجا خاک می کرده اند که در زمان پهلوی از این کار جلوگیری شده ،قبر ها از بین رفته اند واین محل تبدیل به میدان شده است

بر اساس نوشته ها در قرن سیزدهم این میدان را حسینیه کردند وبر سر در بازار این تکیه را ساختند ،کتیبه کار گذاشته شده در غرفه شاه نشین که تاریخ ۱۲۵۸ ه.ش را بر خود دارد قدمت این بنا را تنها ۱۳۰ سال ثبت کرده است

اینک می پردازیم به توضیحاتی کوتاه واجمالی از آثار باستانی در این مجموعه که در کنار هم چیدمانی دلنشین از هنر ودین را به نمایش گذاشته اند

نخل حیدری: اگر چه این نماد ربطی با بنای امیر چخماق ندارد اما از اجزای لاینفک در این مجموعه به شمار میرود این بنا همه ساله در ایام عزاداری سرور وسالار شهیدان ،امام حسین ( ع) سیاهپوش میشود ونمادی است از عزاداری وهمراهی است برای نوحه خوانی وسینه زنی مردم که همراه با دسته ها وگروه های سینه زنی در شهر حرکت داده میشودنخل حیدری

این بنا با ابعاد ۸/۵×۸/۵×۸/۵  در ضلع شرقی این مکان مستقر است ومجموعه ای مشبکی از چوبهای تراشیده با گره چینی وتیرهای بزرگ است وتقریباً شبیه درخت سرو میباشد ( در ادبیات ماسرو نماد آزادگی است ) پارچه سیاه روی آن با نقش شیر وخورشید توسط علی اصغر گرجی تهیه شده وقدمت آن حدوداً به سال ۱۲۲۹ ه.ق میرسد این نخل به نخل حیدری معروف است وبعد از نخل میدان شاه ولی در تفت دومین نخل بزرگ ایران نام گرفته ،البته باید متذکر شد که نخل شاه ولی با قدمت ۶۰۰ سال قدیمی ترین نخل در جهان نامیده شدنخل حیدری

تکیه امیر چخماق : دارای دو منار است که در یک سمت حسینیه قرار گرفته ،در زمانهای قدیم وهنگام سوگواریها ونخل برداری ،حاکم در غرفه شاه نشین وبانوان  نیز در دیگر غرفه ها می نشستند وبه تماشای مراسم می پرداختند

سنگ نصب شده در کریاس ( در گاه ) مسجد بطرف میدان ،شبکه های ظریفی از کاشی های معّرق در اطراف گنبد ومحراب اصلی با طاقنمای مقرنس کاری شده این مسجد را از نظر رتبه زیبایی بعد از مسجد جامع شهر در مرتبه دوم قرار داده ،این محل را به نام مسجد نو نیز نامیده اند ،هنگام ورود به مسجد در هشتی ورودی وقفنامه مسجد وجود دارد که با خط نسخ نوشته شده ،سال اتمام ساخت این بنا در متون تاریخی ۸۴۱ ه.ق ثبت شده است

حوض مقابل امیر چخماق: این حوض نیز یکی از جاذ به های این میدان است ،وجود مجسمه های مسی وبازار عکاسان این مکان را به زیباترین وجه آراسته است ،این مجسمه ها که در دو دهه اخیربه  این مجموعه اضافه شده نقش واهمیت آب را در این استان وبه نوعی فرهنگ سقایی را به تصویر کشیده است حوض میدان امیرچخماق

آب انبار تکیه امیر چخماق: این آب انبار در حد فاصل تکیه وبازارچه حاجی قنبرقرار دارد وقدمت آن به دوره صفویه می رسد وبه همراه بازار قنبر به دستور نظام الدین حاجی قنبر جهانشاهی احداث شده است ،این محل از گونه های نادر آب انبار است که گنبد آن نیز در زیر زمین قرار دارد واز بیرون معلوم نیست ،همچنین آب انبار دارای چهار باد گیر بوده که دوتای آن کاملا از بین رفته است ،این محل تا چهل سال پیش مورد استفاده بوده و هم اکنون بخشی از موزه آب میباشد

بقعه ستی فاطمه : این آرامگاه در شمال میدان قرار دارد ومدفن ستی فاطمه خاتون ،همسر امیر چخماق میباشد که زنی دست به خیر بوده ودر آبادانی این مکان نقش به سزایی داشته است

آب انبار ستی فاطمه:  به دستور این بانوی خیّر احداث شده ودر ضلع شمالی این میدان قرار دارد ومتعلق به دوره صفویه میباشد این محل دارای پنج بادگیر خشتی ویک مخزن بزرگ است و پوشش گنبد تخم مرغی آن با آجر پوشیده شده برای رسیدن به پاشیر وبرداشتن آب باید  ۶۴ پله را پایین برویم وبه همین خاطر برای استراحت در میانه راه پاگردی قرار گرفته تا کسانی که برای آوردن آب به این مکان می آیند لختی بیاسایند ونفسی تازه کنند با توجه به تغییرات انجام شده در سقف این محل دور از ذهن نیست که بگوییم اینجا برای مدتی مکانی برای ورزش زورخانه ای بوده است ،با وجودی که این مکان باشماره ۱۴۸۵۶ در زمره آثار تاریخی به ثبت رسیده به دلیل عدم رسیدگی به این بنا حال واوضاع خوبی نداردآب انبار

در خاتمه باید گفت آنچه از پیشینیان به ما یادگار رسیده گنجینه ای است که حتی جهانیان  نیز به ارزشش اذعان دارند ،ایران سرزمین من  با تاریخی سترگ ویزد نگینی است بر این حلقه زرین فام ،شما را دعوت میکنیم به دیدن مجموعه تاریخی امیر چخماق که داستانهای زیادی از عزاداری مردم وعشق وحرمت آنان با ائمه اطهار داردمیدان امیرچخماق


نظرات شما

تا این لحظه نظری ثبت نشده، شما اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید



پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید در

پیشنهاد سفر

ناشناخته‌هایی که شما معرفی کرده‌اید

معرفی باشما



ثبت نام
به جمع ما در گزمک بپیوندید

تا حالا عضو گزمک نشده اید ؟ اطلاعات خود را وارد کنید .