قلعه فلک الافلاک ،پایدار وبی مثال

نویسنده : پریسا ساعدی     نوشته شده در : 10 تیر 1396     بازدید : 294

قلعه ای در دامن سرزمین من،راهیست به گذشته ای که برای همه ما قابل احترام ومقدس است ،قلعه فلک الافلاک با تاریخچه ای پر افتخار که در ادوار تاریخی تغییرات زیادی را تجربه کرده شما را دعوت میکنیم به تفکر در صفحه دیگری از تاریخ کشورمان که برگ زرینی ست بر کتاب تاریخ این مرز وبوم

استان لرستان با مردمی خون گرم ومهمان نواز،شهر خرم آباد با تاریخچه ای سرشار از حوادث تلخ وشیرین که با دلیری ورشادت مردمانش پیوند خورده.واکنون قلعه فلک الافلاک که استوار وپابرجا همچون نگینی در شهر خرم آباد می درخشد

این بار به سراغ اثر باستانی میرویم که اگر به رازهایش گوش فرادهیم هزاران قصه وافسانه حقیقی برایمان نقل میکند به بلندای داستانهای هزارو یک شب،ومردمان این خطه دلاور خیز اسرار سر به مُهر این قلعه را سینه به سینه به آیندگان انتقال میدهند

قلعه فلک الافلاک در شهر خرم آباد بر فراز تپه ای مشرف به شهر قرار دارد ،از ارتفاعات این دژ می توانید رود خانه بزرگ شهر به نام خرم رود را ببینید،این اثر چشم گیر ترین مکان تاریخی در این شهر میباشد

بنا بر نوشته ها زمان ساخت این محل به  دوره ساسانی بر میگردد البته سبک معماری اینجا نیز مانند دژهایی است که تقریبا به سالهای ۶۵۰ میلادی در اروپا ساخته می شده .

اسمهایی که در متون تاریخی به این مکان نسبت داده شده عبارتند از ‌‌: شاپور خواست ،سابو خواست ،قلعه خرم آباد ،دوازده برجی وکاخ اتابکان

این محل در زمان قاجاریه به فلک الافلاک تغییر نام داده یکی از دلایل نامگذاری این محل شاید به این خاطر بوده که قلعه دارای دوازده برج بوده واین عدد به تعداد برجهای فلکی اشاره دارد

به روایتی می توان گفت : در زمان ساسانیان شهری به نام شاپور خواست در محدوده کنونی خرم آباد قرار داشته وبعد از ویرانی آن ،بعد از گذشت سالها شهر خرم آباد فعلی در آن محل بنا شده

این بنا در دوره های متمادی کاربریهای مختلف را تجربه کرده است ،در زمان ساسانیان این قلعه به عنوان مقر حکومتی ونظامی مورد استفاده قرار می گرفته ،در قرن چهارم برای آل حسنویه وگنجور در زمان آل بویه ،مقر دولت وحکومت به حساب می آمده ،در زمان خاندان بدر خزانه حکومتی بوده وباز در دوران اتابکان مقر حکومت وبالاخره محل استقرار والیان حکومتی در زمان صفویه وقاجار بوده است

در نهایت حکومت پهلوی اول ودوم از آن تحت عنوان پادگان نظامی وزندان سیاسی استفاده می کرده اند

این دژ عظیم در سال ۱۳۴۹ ه .ش از ارتش به وزارت هنر واگذار شد ودر سال ۱۳۵۴به عنوان موزه مردم شناسی به روی عموم آغوش گشود ومیراث ملی در اختیار صاحبان اصلیش قرار گرفت

هم اکنون با مرمت نمای بیرونی وداخل قلعه موزه های مردم شناسی ،باستان شناسی،آزمایشگاه ومرمت آثار باستانی ،مرکز فروش تولیدات فرهنگی وچایخانه سنتی در این مکان در حال فعالیت هستند

در یکی از متون تاریخی که توسط مسعود ضل السلطان ،فرزند ناصرالدین شاه نوشته شده درباره این قلعه آمده :

" امروز از آن همه آبادانی واز همه دولتها ومکنتها جز بیغوله ای وتل خاکی باقی نمانده .فقط عمارت وچهار دیواری که در تمام اطراف می بینید شهر خرم آباد است ،که حقیقتاً به اسم شهریت دارد ،یک قصبه بزرگ است

عمارتی از بناهای اتابکان مشهور به فلک الافلاک که محمد علی میرزا آن را مرمت کرده ،هر چند بعد از او شاهزادگان بزرگ حاکم شدند ،هیچ کدام اقدامی برای آبادی بنا نکردند ،نمی دانم جواب خلق خدا را چه خواهند داد ،من فوراً حکم به تعمیر آن نمودم وبیست هزار تومان برای خرج آن بنا دادم  "

حریم این بنای با شکوه وعظیم از سمت شرق وجنوب شرقی به رود خانه خرم آباد ،از غرب به خیابان دوازده برجی واز شمال به خیابان فلک الافلاک محدود است

در کنار این اثر باستانی ،آثار تاریخی دیگری از جمله سنگ نوشته،مناره آجری ،آسیاب ،پل شکسته وگرداب سنگی را میبینیم که وجود این آثار تاریخی بیانگر ارتباط این محلها با قلعه می باشد

شبهای خرم آباد ،زمانی که قلعه با نور پردازیهای خیره کننده همچون تاجی بر پیشانی بلند این شهر می درخشد ،فرصت مغتنمی است تا گردشگران لحظات زیبایی را در کنار این دژ مستحکم جاودانه کنند،آنانی که تاریخ کهن این مرزوبوم برایشان ارزشمند وغرور آفرین است

وسعت تقریبی این بنا ۵۳۰۰ متر مربع میباشد ودر حال حاضر هشت برج از دوازده برج آن پابر جاست،همچنین ۳۰۰ جان پناه برای زمانی که از این قلعه برای مقاصد نظامی استفاده میشده نیز دیده میشود،ارتفاع بلندترین دیوار تا سطح تپه ای که این دژ بر آن ساخته شده ۲۳ متر میباشد ومصالح بکار رفته در ساخت این محل ،سنگ ،آجر وخشت وملات بین آنها گچ وآهک بوده

اینک به معرفی چند مکان در داخل دژ می پردازیم:

حیاط اول: در جهت شمال - جنوبی قرار دارد وپیرامون آن از چهار برج تشکیل شده که دو برج آن در شمال ودو برج دیگر در جنوب وجنوب غربی قرار دارد

حمام قدیمی: در ضلع شمالی حیاط اول ودر نزدیکی چاه قلعه است ،این محل تا اواخر دوره قاجاریه نیز مورد استفاده بوده واکنون هم آثاری مانند نقش های آهکی وکانالهای زیر زمینی در آن قابل مشاهده است

حیاط دوم: که در جهت شرقی- غربی است ومانند حیاط اول چهار برج دارد که به یکدیگر راه دارند واکنون به موزه تغییر کار بری داده است ،از نکات جالب این محل می توان به گریز گاه هایی اشاره کرد که بطور مخفی در ضلع جنوبی  وفضاهای زیر زمینی در ضلع شمال وشرق قرار دارند

چاه قلعه : عمق این چاه که بیشتر با برش سنگ به سرچشمه گلستان راه یافته نزدیک به چهل متر است که در گذشته آب مورد نیاز ساکنین دژ را تامین می کرده وهنوز هم قابل بهر ه برداریست

در تالار وموزه مردم شناسی عکسها وماکتهایی متعدد از آداب ورسوم گوناگون مردم این خطه،زندگی مردان وزنان عشایر وروستایی در منطقه لرستان به نمایش در آمده والبته جالب است بدانید مقیاس واندازه این آدمها ووسائل شان بصورتی طراحی شده که طبیعی به نظر میرسند

در تالار باستان شناسی تعدادی آثار ارزشمند مفرغی - سفالی وسنگی مربوط به هزاره های پیش از میلاد به نمایش گذاشته شده که بیانگر دیرینگی وپیشرفت تمدن کهن این منطقه میباشد

کلام آخر اینکه آشنایی با جای جای این سرزمین با تاریخی به عظمت کوهها ووسعت دشتهای سرسبز لرستان ما را به میهمانی دعوت میکنند که میزبانش خاک پر مهر ایران است وداستان رشادت ودلیری در این بزم آرامبخش روح وجان هر ایرانی است ،از فلک الافلاک میگذریم واین دژ تاریخی را با سینه ای پر رمز وراز تنها میگذاریم ،باشد که ذره ای دانسته باشیم از تاریخی به عمق اقیانوس


نظرات شما

تا این لحظه نظری ثبت نشده، شما اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید



پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید در

پیشنهاد سفر

ناشناخته‌هایی که شما معرفی کرده‌اید

معرفی باشما



ثبت نام
به جمع ما در گزمک بپیوندید

تا حالا عضو گزمک نشده اید ؟ اطلاعات خود را وارد کنید .