کلوت شهداد :سرزمینی رمز آلود وشهری ساخته دستان هنرمند طبیعت

نویسنده : پریسا ساعدی     نوشته شده در : 04 مرداد 1396     بازدید : 325

کرمان خاستگاه تاریخ ایران زمین است،شهر ی خفته در قلب کویر که در سختترین شرایط بهترین محصولات کشاورزی را در خاک حاصلخیز خود می پروراند ویکی از قطبهای پر رونق کشاورزی در کشور پهناورمان است ، شهری که پرچم افتخار بودن در بین پنج شهر تاریخی سرزمین مادریمان ،ایران را به دوش میکشد وشهداد وکلوت های اسرارآمیزش که چهار عنصر آفرینش(آب ،باد ،خاک وآتش یا گرمای داغ خورشید) مستقیم یا غیر مستقیم در آفرینش این زیباترین اثر هنری دخیل بوده اند ،باید از باغهای پسته وکشتزاران زیره رد شویم تا دیداری داشته باشیم از کویر تف دیده ایران وخلق یک اثر طبیعی بی نظیر در دل کلوتهای شهداد ،دراین سفر همراهمان باشید

دروازه ای بسوی تاریخ ،شهری خفته در دل کویر ومردمانی در نهایت خونگرمی ومهربانی ،که گویی با آب وهوای سرزمینشان عجین شده اند ،گویی آسمان از گرمای خورشید تنها گرمی محبت وعشق در جانشان ریخته وقلبشان با تواضع ومیهمان نوازی در هم آمیخته،قدم به شهر زیره وپسته می گذاریم ،کرمان قلب کویر ایران وشهداد شهری باستانی سر برآورده در دامان کویر، این شهر با داشتن درختان خرما ومرکبات یکی از قطبهای تجاری استان کرمان است وبا داشتن تاریخی کهن جزو شهرهای باستانی ایران محسوب میشود ،بطوریکه قدیمی ترین پرچم فلزی جهان در این شهر کشف شده  و بعد ازاین اکتشاف این شئی باستانی به درفش شهداد معروف شده است

وحالابعد از توضیحی بسیار کوتاه ازاین شهر ، به دیدار کویر شهداد میرویم این سرزمین پر رمز وراز که برای رسیدن به آن از سمت غرب خالی از لطف نیست تا در سومین مرکز استان مرتفع ایران ،چرخی بزنیم وبعد راهی این مکان شویم ، تنها ۱۰۰ کیلومتر دورتر از کرمان منطقه ای است با عجایبی حیرت انگیز در خور تحسین ،به معماری برمی خوریم که بدون دخالت انسان ساخته دستهایی هنرمند باد ونوازش بی وقفه آب است

اگر  طلوع یا غروب آفتاب را در این مکان از دست ندهیدوبا مدیریت زمان در ساعات ذکر شده، در میان کلوت‌ها قرار بگیرید، مطمئن باشیدچیزی جز  احسنت وجمله"فتبارک الله احسن الخالقین"   به ذهنتان خطور کند. آفتاب که قصد  رفتن از آسمان داشته باشد وپرتوی زرینش رو به غروب بگذارد، آرام آرام ستاره‌ها پیدا می‌شوند تا صفحه قیر گون آسمان را به زیبا‌ترین تصویر در دنیا بدل کنند. در این زمان شمایید وآسمان پر ستاره ورویاهای در دل مانده که راز خود را به کویر خواهد گفت ،چشمها را ببندید و در آسمان شهر کلوت‌ها غرق شوید و دست بگشایید وستاره بچینید. با ایستادن بر ارتفاعات این کلوت‌ها مرز واقعیت و خیال گم میشود ، زمان و مکان را از یاد خواهید برد  و تجربه‌ای بی نظیر از نجوای ستارگان خواهید داشت

شهر تاریخی کرمان  در کنار آثار تاریخی‌اش جاذبه‌های مختلف بسیاری دارد. نبکا‌ها، جنگل‌های انبوه بافت و رابر، ارتفاعات مملو از گل لاله و گلزار در شهرستان بردسیر، دره مدیترانیه‌ای دلفارد در جنوب استان تا جنگل‌های کهور. اما کلوت‌های شهداد از بی نظیر ترین وبکر ترین مکان برای گردشگری می باشد  ، وقتی از دور به آن‌ها نگاه میکنید ، گویی شهری باستانی و متروک را نظاره گر هستید اما این ماکت سازی طبیعت است که ما بخود جذب می کند

کلوت نام عوارضی طبیعی و جغرافیایی در بیابان لوت ایران است که در اثر دخالت زیبا وبجای  آب و باد و فرسایش زمین و حدود ۲۰ هزار سال قبل  به وجود آمده است.  کلوت‌‌ها پدیده‌‌ای منحصربه‌فرد و یکی از باشکوه‌‌ترین مناطق دیدنی و طبیعی جهان به شمار می‌روند. این ابر شهر کلوخی دنیا، ۸۰ کیلومتر عرض و ۱۴۵ کیلومتر طول دارد. بیش از ۱۱ هزار کیلومترمربع مساحتش است و در دل کویر لوت قرار دارد.هر انسان رویا پردازی می تواند ساعتها به این مکان حیرت انگیز بنگرد وبرای هر نقطه از آن داستانی تخیلی بسازد. واژه‌ی کلوت از دو بخش ”کل” و ”لوت” تشکیل شده است، ”کل” به معنای شهر و آبادی بوده و ”لوت” همان کویر لوت است.

دیدن کلوت ها در اولین نگاه این تصور را در ذهن انسان می آورد که حتما کسانی در گذشته ای دور در این محل زندگی می کرده اند که این کلوتها باقی مانده از نشانه های زندگی آنان است  ، اما در واقع کلوت‌ها که در اصطلاح علمی به آن‌ها "یاردانگ" گفته می‌شود، سازه‌هایی هستند که به دست طبیعت ساخته شده‌اند. در واقع باید گفت ، باد و آب مهم‌ترین عوامل در شکل‌گیری کلوت‌ها هستند. سنگ بستر کلوت‌ها در برابر وزش  طولانی مدت  باد‌های شنی و ماسه‌ای دچار فرسایش شده و عناصر سست آن تحت فشار و وزش باد در گذر زمان فرو ریخته و کلوت‌ها آهسته‌آهسته شکل می‌گیرند. کلوت‌‌ها از لحاظ شکل ناهمواری و شرایط پیدایش در دنیا بی‌‌نظیرند و اسرار حیرت انگیزی درباره‌ی چگونگی پیدایش آن‌ها وجود دارد. در نگاه نخست به این اثر طبیعی به نظر میرسد اینجا شهریست با ساختمانهای مرتفع وآسمان خراشهای خاموش ،همین امر باعث شده تعدادی از جهانگردان خارجی از این محل به نام "شهر ارواح" یاد کنند

دراین کویر ۱۰۰ هکتار نمک‌زار به شکل جوشش تخم مرغی وجود دارد که در هیچ جاى دنیا مشابه آن را نخواهید دید زمینی با ناهمواری های شگفت انگیز ،.  با گذر از دل این شهر کلوخی به رغم زیبایی‌های بکر طبیعی، وحشتی بی انتها در دل انسان می افکند چرا که در این مکان در ظاهر دارای ساخت وساز ،توقع دارید همهمه مردم ورفت وآمد آنان را ببینید وبشنوید،در حالیکه اینجا فقط سکوت است وسکوت

این کلوت‌ها از شمال به جنوب حدود ۱۴۵ کیلومتر طول و از غرب به شرق نزدیک به ۷۰ کیلومتر عرض دارند و در موازات تل ماسه‌های عظیم شرق کویر قرار گرفته‌اند، اما کلوت‌ها توجه داشته باشید این محل ناشناخته‌تر، خطرناک‌تر و افسانه‌ای‌تر از تل ماسه‌های شرقی لوت هستند. هیچ کس  تاکنون از آن‌ها عبور نکرده و مطالبی که در این زمینه گفته می‌شود، بر گرفته از نظرات و بررسی‌های دانشمندان است.

در متون تحقیقاتی این مکان آمده که  هر بارانی که بر کویر لوت می‌بارد، صورتی تازه برای این  کلوت می‌سازد.البته به این نکته هم باید توجه داشت که  در معماری زیبای کلوت‌ها عامل دیگری هم دخیل بوده است ،وآن  رودی است به نام" رود  شور"، رودی که در اعماق خشک‌ترین مناطق ایران جاری است. البته به احتمال زیاد این رود از سرچشمه   شور نیست و به دلیل عبور از کویر شور می‌شود. وهمین رود است که بر مرطوب کردن دیواره کلوت‌ها اثر کافی گذاشته و فرسایش آنها را تحت تاثیر قرار داده

در دل کویر لوت، تا کنون هیچ علامتی از  حیاتی به دست نیامده و شاهد این مدعا  جسد سالم گاوی است که در زمستان سال ۱۳۶۵ در کویر لوت از بین رفته است وپس از گذشت ۱۵ سال از آن زمان، جسد این گاو، در حالی که بر اثر نور شدید آفتاب خشک شده بود، بدون هیچ تغییری پیدا شد. یعنی در این محل حیوان درنده  یا گوشتخواری اعم از چهار پا یا پرنده، نبوده تا از این حیوان تغذیه کند.این مکان آن‌قدر  بزرگ است و ساختمان‌هایش شبیه بهم هستند که گمشدنتان بدون راه بلد در آن  حتمی است. در عین حال  اگر بدون داشتن مجوز وارد این شهر شوید، مجرم محسوب خواهید شد . پروفسور کردوانی ،کویر شناس بزرگ ایرانی کویر شهداد،را زیبا‌ترین کویر دنیا دانسته اند. ایشان این مکان را به‌عنوان گرم‌ترین نقطه کره زمین اعلام کرده اند. و اعتقاد دارند که زیبایی کلوتهای شهداد در جهان بی نظیر است

از کوه‌های سیرچ به سمت کلوت‌ها زندگی نباتی کمتر میشود .  درختان گز در برخی نقاط به صورت پراکنده قابل مشاهده هستند. درکناره های  کلوت‌ها، بوته‌های گز روی تپه های  ماسه‌ای قرار گرفته اند که به آنها" نبکا "می‌گویند. این منطقه انتهای مرز نباتی این مکان  است ، در داخل مسیل‌هایی که وارد کلوت‌ها می‌شوند، بوته‌های پراکنده‌ای از "استراگال" دیده میشود که با پیشروی به داخل کلوت از دیدگان محو خواهند شد. از کویر‌ پای کلوت ها به سمت شرق و در داخل چاله‌های این مکان و روی کلوت‌ها هیچ زندگی نباتی قابل مشاهده نیست. عدم وجود زندگی نباتی در کلوت را نمی‌توان به نبود آب یا خاک نامناسب تعمیم داد زیرا میزان ریزش بارانهای فصلی برای رشد گیاهان کافیست همچنین جنس خاک نیز با زمینهای کشاورزی چندان متفاوت نمی باشد  ،تنها علتی که باعث نبود پوشش گیاهی در این محل میباشد ، وزش بادهای تند وسهمگین این منطقه است ، زیرااین بادها هر گونه ریشه گیاهی را از زمین جدا کرده و اجازه رشد را از گیاه میگیرند

در برخی متون این کلوتها را بقایای شهر نفرین شده میدانند و در کتب جغرافی‌نویسان صدر اسلام آمده است که بقایای شهری ویران در پای کلوت بوضوح دیده میشود، در جنوب کلوت، اشیای برنزی و سفالی فراوانی نیز  یافت شده است که گواه این مدعاست . امااین منطقه مسکونی باستانی با توجه به شرایط آب وهوایی که هم اکنون دارد ومانع از تشکیل اجتماعات  انسانی در گذشتهای بسیار دور میشده، حکایت از تعلق آن‌ها به هزاره دوم و سوم پیش از میلاد دارد. آنچه در مورد این کشف اهمیت دارد پیدا شدن این آثار در لابه‌لای تشکیلات رسی و نمکی است که از عناصر تشکیل دهنده  کویر لوت میباشد. بدین معنی که کویری شدن این منطقه در زمان‌های بسیار دور صورت گرفته  و این احتمال وجود دارد که جمعیت  انسانی در این منطقه به دلیل کویری شدن آن از بین رفته باشد. البته بررسی های انجام شده نشان میدهدکه این تشکل انسانی در اثر حادثه‌ای ناگهانی مثل سیل از بین رفته است. آثار حرکت‌های سیل آسای آب روی بدنه کلوت‌ها نشانگر حمله سیل‌های ویرانگر در این منطقه است . شاید بر اثر حرکت سیلی عظیم که گل، نمک و گچ کویری به همراه داشته این شهر  به طور کلی از بین رفته است  این ابر شهر کلوخی دنیا، ۸۰ کیلومتر عرض و ۱۴۵کیلومتر طول دارد. بیش از ۱۱ هزار کیلومترمربع مساحتش است و در دل کویر لوت قرار دارد.

شاید تاکنون نام بزرگترین شهر کلوخی دنیا  به گوشتان نخورده باشد. شهری در بیابان لوت که پایتخت کویر لوت نام دارد ؛ شاهکاری است از اتحاد وهمکاری   باد، خاک و آب در ساخت وساز این بنا ،

کلوت‌های ایران بزرگترین عارضه فرسایشی در  دنیا هستند که به علت منحصر به فرد بودنشان مورد توجه جغرافیدانان قرار گرفته است ، در این محل هیچگونه پوشش گیاهی نمی‌روید و بطور کلی هیچ موجود زنده ای وجود ندارد. بطوریکه دراین  شهر نفرین شده حتی باکتری‌ها نیز حق حیات ندارند. اینجا شهری پر از ساختمان‌های کوتاه و بلند است. وکلوت‌ها یی که در اثر فرسایش آب و باد طی هزاران سال اینگونه زیبا شکل گرفته اند.

دراین شهر کسی زندگی نمی‌کند و هر چه هست سراسر سکوت است  و سکوت با چاشنی از وهم وخیال. البته این قصه پردازی در کلوت ها ساختار این منطقه را در ذهن به چالش میکشد و تصور حرکت باد در دل نرم خاک کویر که در طول سالیان سال شکل گرفته است..را در اذهان متجلی میکند

تصور کنید وقتی باران  بر تن خشک کویر دست نوازش بکشد، خاک های تل شده گرد سنگی را بر روی هم می چیند و سازه ای را به وجود آورده که انگار بنایی خشتی از تمدنی متعلق به ما قبل تاریخ است.

واینک برای دیدن از این مکان بی رقیب در عرصه جغرافیا آماده شوید ،از نکاتی که باید در این سفر به آن بسیار توجه داشته باشید این  است که

کویر شب های سرد دارد و روزهای گرم و آتشین ، در طول روز شما با تابش خورشید کویر تشنه خواهید شد ،وآفتاب داغ کویر  صورتتان را خواهد  سوزاند پس در دسترس بودن   قمقمه آب، کلاه لبه دار،کرم ضد آفتاب، دستمال گردن، عینک آفتابی و همچنین جهت استراحت چادر مسافرتی و کیسه خواب و لباس گرم، بادگیر، چراغ قوه و دیگرلوازم شخصی برایتان ضروری می باشد.البته در کنار این ملزومات از دوربین عکاسی فراموش نکنید ،چرا که ثبت زیبایی این شهر اسرار آمیز یکی از واجبات این سفر  گردشگریست

اگرمی تواند به اختیار خود زمان سفر را انتخاب نمایید  ، بهتر است فصل پاییز را برای دیدن این اثر طبیعی در اولویت قرار دهید  . البته در ایام نوروز هم تورهای کلوت گردی در کویر با نام نویسی قبلی انجام میشود.

کویر شهداد در روی نقشه گردشگران ،به سه منطقه سبز، نارنجی و قرمز علامت گذاری شده است؛ منطقه سبز که برای گردشگران قابل تردد است از جاده‌ی شهداد ـ نهبندان تا عمق ۲ کیلومتری کویر وسعت دارد. ورود گردشگران به منطقه نارنجی و قرمز بدون همراه داشتن راهنما و  داشتن مجوز از  دستگاه‌های مربوطه امکان‌پذیر نیست؛ زیرا به دلیل سختی در تشخیص مسیر، احتمال گمشدن گردشگران وجود دارد. این دو منطقه بلافاصله بعد از منطقه سبز آغاز می شوند.

در مجموع  به گردشگران توصیه می شود که بدون همراه داشتن راهنمای محلی و اطلاع دادن به دستگاه های مربوطه، وارد کویر شهداد نشوند و برای بازدید از این مکان از تورهای گردشگری استفاده کنند تا دچار مشکل وحادثه ای در راه کویر نشوند


نظرات شما

تا این لحظه نظری ثبت نشده، شما اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید



پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید در

پیشنهاد سفر

ناشناخته‌هایی که شما معرفی کرده‌اید

معرفی باشما



ثبت نام
به جمع ما در گزمک بپیوندید

تا حالا عضو گزمک نشده اید ؟ اطلاعات خود را وارد کنید .