مسجد نصیرالملک ،آبشار نور در تلاطم رنگ

نویسنده : پریسا ساعدی     نوشته شده در : 16 تیر 1396     بازدید : 270

به دریایی گام میگذاریم که هر قطره اش به رنگی است وهر موجش رنگین کمانی بی بدیل ،در صحن مسجد نصیر الملک مینشینیم تا آفتاب رنگها را بر سرمان بپاشد ،تا نور قامت بکشد ،تا سرخی وزردی در هم آمیزد،چشم را که ببندیم در خانه خدا به میهمانی خودش میرویم در حالیکه سجده میکنیم بر قدرت خداوند وهنری که با دست بندگان مخلصش زیور ایامی به زیبایی خورشید شده،دعوتتان می کنیم به گلهای رنگی متحرکی که با حرکت آفتاب روی زمین میلغزد به شیراز به مسجد نصیر الملک ،به زیباترین مسجد ایران

باز هم میهمان شیرازیم ،شهر گل وشعر،شهر تاریخ واصالت وشهر بزرگان وعرفا

به دیدن عبادتگاهی می رویم  که منشوری ست در برابر آفتاب ورنگین کمانی است خفته بر دل محراب ،صحبت با خالق وسجده به در گاهش در کنار این اثر ماندگار ،یکی از زیباترین اوقات عمر هر انسانی را رقم میزند واین در حالیکه است که عبادت را به هنر ورنگ در آمیخته

واینجا مسجد نصیر الملک است جایی که از دیدگاه کاشی کاری ارزنده ترین مسجد ایران واز لحاظ ساختمان سازی بویژه کاشی کاری ومقرنس بی همتاست

به این مسجد لقب "مسجد صورتی "نیز داده اند ،هم بخاطر نور پردازی وهم به این علت که در کاشی کاری آن از رنگ  صورتی به میزان زیادیاستفاده شده است، زمانی که نور خورشید به شیشه های رنگی مسجد می تابد ،تازه بازی نور ورنگ آغاز میشود ،گویی از درون یک زیبا بین به اطراف می نگرید

این مسجد در نگاه اول یک بنای معمولی است ،اما حقیقت چیز دیگریست ،شما در این محل خلق زیبا ترین اثر هنری را به وضوح مشاهده میکنید

از آستانه درب اصلی مسجد که وارد میشوید ،به حوض بزرگی میرسید که در فصول بهار وتابستان با گلهای شمعدانی زینت میگیرد ودر هنگام عصر عطر این‌گلها فضای حیاط مسجد را رویایی می کند

از قدیم الایام نور در معماری ایران نقش به سزایی دارد واین هنر در مسجد نصیر الملک به اوج خود می رسد

به لحاظ جغرافیایی این مکان در گود عربان که در قدیم به محله اسحق بیگ معروف بوده ،واقع در جنوب خیابان لطفعلی خان زند ونزدیکی شاهچراغ ودر کوچه نصیرالملک قرار دارد

بانی مسجد میرزا حسن علی خان نصیرالملک از حاکمان قاجار وسازنده آن محمد حسن معمار بوده است ،تاریخ ساخت این بنا از سال۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ قمری طول کشیده ،یعنی چیزی حدود ۱۲ سال ساختن این بنای هنری زمان برده است

علیرغم اینکه از زمان ساخت آن حدود ۱۵۰ سال گذشته اما هنوز هم از آن به عنوان محل عبادت وراز ونیاز با خلق بی همتا  استفاده میشود

این مکان در سال ۱۳۵۸ توسط میراث فرهنگی با شماره ۳۹۶ در فهرست آثار باستانی به ثبت رسیده

اینجا به علت زیبایی وهنر منحصر به فرد آن، یکی از اثر گذار ترین پایگاه ها در فرهنگ ومکتب اسلامی به شمار می رود

مادر زمانِ دولت صفوی بیشترین تحولات را در امر شهر سازی می بینیم ودستاورد های این دوران مجموعه بناهایی است نظیر مسجد نصیرالملک ،البته قسمت اعظم این مجموعه تاریخی که شامل حمام ،آب انبار ،مسجد و......بوده در جریان تخریب محل وخیابان سازی های جدید از بین رفته ومکانهای تازه ای به جای آنها احداث شده واکنون آنچه از آن مکان باقی مانده است ،تالار اصلی ،قسمتی از حیاط اندرونی ،بخش بیرونی وزیر زمین است ،زیر بنای مسجد ۲۲۱۲ متر مربع است وشامل ایوان ها‌،دالان ها،شبستانهاومحراب می باشد

 

مسجد دارای صحن وسیعی است که درقسمت شمالی آن قرار داردوبه شکل چهر گوش است که در میان آن یک حوض با ابعاد حدودی ۱۶×۴قراردارد ،ورودی اصلی مسجد از کاشی هفت رنگ با تزئینات فراوانی از گل سرخ وگل زنبق است ،در ورودی دارای طاق نمایی یزرگ است که سقف آن با کاشی های هفت رنگ وزیبا مزّین شده است ،در های ورودی نیز دو در بزرگ چوبی است که در بالای آن بر روی سنگ مرمر شعری از شوریده شیرازی به اطلاعاتی از سازنده مسجد وسال اتمام آن نوشته شده است

 

تالار آینه :این محل که بصورت قرینه است ،بسیار زیباست ،ودر دوضلع آن دو اُرسی (نوعی در که در قدیم مورد استفاده بوده) بزرگ سراسری با گره های چینی ظریف وشیشه ای رنگی که به دو حیاط اندرونی وبیرونی ارتباط داشته ،مشاهده می شود

در دو ضلع دیگر تالار یک شاه نشین مرکزی وجود دارد که از دو طرف با اُرسی  به دو اتاق مجاور باز میشود ،اتاقها با نقوش ترکیبی ایرانی واروپایی پوشیده شده است

شبستانها:این مسجد دارای دو شبستان است ،شرقی وغربی

شبستان غربی پوششی آجری دارد وبر روی آن بیشتر کار شده ،به همین علت از شبستان دیگر زیباتر است وحتی می توان گفت زیباترین شبستان در بین شبستانهای مساجد ایران است ،طاق این محل بر روی ستونهای سنگی وبا طرح مارپیچ بر روی آن چشم نواز ودیدنی است ،این ستونها در دو ردیف شش تایی وبه تعداد دوازده عدد ،به نیت دوازده امام قرار گرفته است ،همچنین این شبستان دارای هفت درگاه است که آن را به صحن مسجد مرتبط میکند ،هفت در چوبی ،شیشه های رنگی ،سنگتراشی این محل وتزئین شبستانِ  این مسجد الهام گرفته شده از مسجد وکیل ومسجد مشیر شیراز می باشدوالبته سنگ تراشی آن از سنگ گندمک یکپارچه تهیّه شده  است ،در عین حال طاق ودیوارهای شبستان با کاشی کاری های بی نظیری زینت شده است ،سقف این محل نیز با نقشهایی چون گل وبُته ونقوش اسلیمی وهمین طور چند آیه از آیات قران به خط ثلث مزّین شده است،کف آن با کاشی های فیروزه ای وسنگ محراب آن از جنس مر مر است

شبستان شرقی که شبستان زمستانه است وبه سمت قبله قرار دارد‌،نیز دارای سقفی کاشی کاری شده ودارای هفت ستون است که برخلاف قسمت غربی ساده وبدون شیار است ودر وسط قرار گرفته است ،در جلو این مکان ایوانی به عرض ۶متر که بوسیله ۸ طاق نما از حیاط جدا میشود ودارای ۷ جرز است که بر روی جرزها وپیشانی طاق نما آیات قرانی ونقش های گل وبُته کاشی کاری شده است

در این شبستان دری وجود دارد که به یک چاه آب گشوده می شود ،به این راهرو چاه گاو یا گاورو می گفته اند ،همچنین در این مکان یک حوضچه ویک دالان نیز موجود است ،هر دو شبستان برخلاف معمول به خاطر جهت گیری ساختمان ،در امتداد محور قبله واقع شده است ،این مکان هم اکنون به "موزه اوقاف "تبدیل شده است

ایوانها:این مسجد دارای دو ایوان شمالی وجنوبی است که شبیه هم نیستند وایوان شمالی زیباتر از ایوان جنوبی است ،ایوان شمالی دارای سه نیم طاق در سه طرف است ،طاق میانی طاق بلندی است که به طاق "مروارید"معروف است وبر در ودیوار این طاق آیات قرانی واحادیثی از امامان نوشته شده است ،همچنین این ایوان دارای ۴ غرفه است ،برای حفاظت از بنا در لا بلای آجرهای بدنه این طاق ،چوب هایی برای جلوگیری از لرزش زلزله کار گذاشته شده است ،یوان جنوبی دارای دو گلدسته است ودر حیاط آن نیز حوض مستطیل شکل وسنگی با فواره وجود دارد

ستونهای این مسجد از زیباترین اماکن تاریخی شیراز است که با یک سری گلدان شروع میشودوادامه میابد ،ودر دالان شمالی سنگ نوشته ای است که بر روی آن این بیت از اشعار سعدی نوشته شده است :

غرض نفسی است کز ما باز ماند

که هستی را نمی بینم بقایی

مگر صاحبدلی روزی به رحمت

کند در حق استادان دعایی

والحق که این شعر به زیبایی از بازدید کنندگان خواسته که باتماشای این اثر هنری به یاد کسانی باشند که با تلاش وظرافت این پیکره زیبای هنری را خلق کرده اند وبی ادعا آن را در اختیار ما وآیندگان گذاشته اند

اگر خواستید به دیدن این مکان زیبا بروید بهترین زمان ساعت ۸ تا ۱۰ صبح است ،چرا که جهت تابش نور تصاویر خیره کننده ای را در کف مسجد نقاشی می کند والبته منحصر بفرد ترین ساعات برای عکاسی نیز می باشد ،شما در این مسجد زیبایی هایی را خواهید دید که کمتر نقاشی می تواند با این ظرافت تصویری را خلق کند

این مکان از چند سال پیش تحت مرمت وباز سازی قرار گرفته که این عمل با رعایت استاندارد های بین المللی در حال انجام است این مرمت توسط موقوفه نصیرالملک به تولیت آقای محمود قوام ومدیریت مهندس کوروش جاویدی آغاز شده وادامه دارد،تا این مکان به بهترین وجه در اختیار کسانی قرار بگیرد که با دیدن آن به عمق فرهنگ اصیل ایرانی پی ببرند


نظرات شما

تا این لحظه نظری ثبت نشده، شما اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید



پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید در

پیشنهاد سفر

ناشناخته‌هایی که شما معرفی کرده‌اید

معرفی باشما



ثبت نام
به جمع ما در گزمک بپیوندید

تا حالا عضو گزمک نشده اید ؟ اطلاعات خود را وارد کنید .