کاخ چهل ستون ،نماد اتحاد واجتماع

نویسنده : پریسا ساعدی     نوشته شده در : 16 تیر 1396     بازدید : 271

آئینه وآب در فرهنگ اصیل ایرانی نشان از پاکی وصداقت دارد واین القاب دور از ریا در اثر تاریخی نمود یافته که حرمت واعتبار این دو عنصر اصلی در روشنایی ونور را دو چندان کرده است ،باغ چهل ستون سرسبز وزیبا سر از دل بستانی بیرون آورده که نسیم به وزش در آن افتخار می کند وجوی های روان آهنگ آبادی وسر زندگی را زمزمه می کنند به دیدار مبارک ترین بنای جهان میرویم به چهل ستون نماد اتحاد واجتماع،با ما همراه شوید

درهوای تازه زاینده رود میهمان نصف جهان میشویم ،تا دوباره این شهر را بستاییم ،تا تاریخ را میزبان افکار در هم تنیده از دنیای ماشینی امروزکنیم به چهل ستون دعوت شدهایم میعادگاه تاریخ وهنر ،بنایی به یادگار مانده از "شیخ بهایی" ،مکانی که هنوز هم بعد از گذشت سالها زیبایی های خیره کننده ای برای عرضه به دیدگان گردشگران وبازدیدکنندگان از خود را داراست.چهل ستون

این مکان زیبا در شهر اصفهان ،شرق خیابان چهار باغ پائین،جنوب خیابان سپه وغرب میدان نقش جهان قرار دارد  کاخ چهل‌ستون از بناهای تاریخی اصفهان است که می توان گفت این بنا تاریخی براساس به آنچه در کتیبه معرف آن ذکر شده،به عنوان" مبارکترین بنای دنیا "نام نهاده شده،کاخ چهل ستون که بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد، در دوره شاه عباس یکم احداث آن آغاز شده است ، شاه عباس اول، کوشکی درمیان باغ ساخته که این کوشک هسته اولیه کاخ را تشکیل داده است، که تالار میانی کاخ چهل ستون و غرفه‌های چهار گوشه آن را در بر میگرفته.در سلطنت شاه عباس دوم،این ساختمان تکمیل شده و در ساختمان موجود مرکزی نیز تغییراتی کلی داده شده‌است که تالار آینه، تالار ۲۰ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوانهای طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقفها از ان جمله هستند البته این قسمت ها مکانهایی هستند که به هسته مرکزی افزوده شده است، تالار مرکزی کاخ که اختصاص به میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر داشت حاوی نقاشی هایی است که وقایع تاریخی دوران های مختلف را بیان می دارنداین نقاشیها را می توان تاریخ مصوری دانست که با دقّت فراوان به تصویر کشیده شده است. این سالن با شکوه که بر گنبدی منقوش استوار است با لچکی های رنگارنگ و طرح های طلایی و شفاف از شاهکارهای هنری عصر صفوی محسوب میشودچهل ستون

دراین بنای تاریخی وپر ابهت مکانهایی دیده میشود که هر کدام را می توان یکی از آثار دیدنی این محل به حساب آورد:

 ۱-ستونهای عظیم تالارهای ۲۰ ستون و تالار آینه که هر یک از آنها تنه یک درخت چنار است.

۲-شیرهای سنگی چهارگوشه حوض مرکزی تالار و ازاره‌های مرمری منقش اطراف که معرف صنعت حجاری در عهد صفویه است.

 ۳-تزیینات عالی طلا کاری سالن پادشاهی و اتاقهای طرفین تالار آئینه و تابلوهای بزرگ نقاشی تالار پادشاهی که شاهان صفوی را به شرح زیر نشان می‌دهد:

شاه عباس یکم در پذیرایی از ولی محمدخان فرمانروای ترکستان

شاه اسماعیل یکم در جنگ چالدران

شاه تهماسب یکم در پذیرایی از همایون پادشاه هندوستان

شاه اسماعیل یکم در جنگ با شیبک خان ازبک

شاه عباس دوم در پذیرایی از ندرمحمد خان امیر ترکستان در سلسله اشترخانیان

نادرشاه افشار در جنگ کرنال تابلوی بزرگی که در سلطنت وی شده‌است.

تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص و مینیاتورهای دیگری در اتاق گنجینه کاخ چهل ستون وجود دارد که در سالهای ۱۳۳۴ و ۱۳۳۵ خورشیدی از زیر گچ خارج شده‌است.چهل ستون

آثار پراکنده‌ای از دوران صفویه مانند سردر «مسجد قطبیه» و سردرهای «زاویه درب کوشک» آثاری از «مسجد درب جوباره» یا «پیر پینه‌دوز» و «مسجد آقاسی» که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده‌است.

سال ساختمان کاخ چهلستون به موجب اشعاری که در جبهه تالار از زیر گچ خارج شده، مصراع: «مبارک‌ترین بناهای دنیا» می‌باشد که به حساب حروف ابجد سال ۱۰۵۷ هجری قمری (مصادف با ۱۰۲۶ هجری خورشیدی و ۱۶۴۷ میلادی) می‌شود، یعنی پنجمین سال سلطنت شاه عباس دوم.چهل ستون

سنگ شیرها و مجسمه‌های سنگی اطراف حوض و داخل باغچه‌ها تنها آثاری است که از دو قصر باشکوه دیگر صفویه یعنی آئینه خانه و عمارت سرپوشیده باقی‌مانده و به این محل منتقل شده‌است.

تندیس‌های چهارگانه در گوشه‌های استخر باغ، آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها هستند.

اگرچه انعکاس ستونهای بیست گانه تالارهای کاخ چهل ستون در حوض مقابل کاخ، مفهوم چهلستون را بیان می‌کند، علاوه بر آن عدد چهل در ایران قدیم کثرت و تعدد را می‌رساند و وجه تسمیه عمارت مزبور به چهل ستون می‌تواند به علت تعدد زیاد ستونهای این کاخ نیز باشد.

در ابتدا ستونها با پوششی از آینه‌کاری‌های زیبا تزیین شده بوده که در زمان حکومت ظل السلطان قاجار در اصفهان این آئینه کاری‌ها تخریب شده‌است و روی نقاشی‌های صفوی با گچ پوشانده شده‌است.

که سالن مرکزی آن محل نمایش برخی از آثار هنری دوران های مختلف ایران استو مورد بازدید جهانگردان خارجی و مهمانان داخلی قرار می گیرد.

چهل ستون اصفهان نمونه ‌ای از یک باغ سلطنتی از دوره صفوی است که اکنون آن را کاخ چهلستون یا باغ موزه چهل ستون نیز نامیده میشود،این محل تقریباً۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و در ۱۰۵۷ هجری یعنی دوره شاه عباس اول صفوی که از خوش نامترین شاهان دوره صفویه می باشد،تاسیس شده و در سلطنت شاه عباس دوم صفوی، ساختمان آن به حد کمال رسیده ، در بنای مرکزی، تغییرات زیادی داده شد،بطور مثال  تالار آینه، تالار ۱۸ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقف ها در مراحل دیگر تکمیل شده استچهل ستون

 شاه عباس اول در یک برنامه منظم شهری و پس از انتخاب این شهر  به عنوان پایتخت در سال۱۰۰۷ ه ق ،سعی کرد تا خیابانهای زیبا وطویلی بسازد که طرح اولیه آن را "شیخ بهایی" داده بود انتخاب محیطی وسیع در مجموعه ای که در آن زمان به آن دولتخانه میگفتند و بررسی هایی که برای آینده در نظر گرفته شد واین مطالعات  وخلاقیتهاتماماً حکایت از ذوق و استعداد  شیخ بهائی دانشمند مشهور صفویه دارد. مجموعه کاخ هایی که با عمارت عالی قاپو شروع میشد تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ عباسی ادامه یافته و در این محوطه بزرگ  چند کاخ سلطنتی نیز استقرار داشته اند، عمارتهای دیگری نیز همچون تالار اشرف، جبه خانه، رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله، کاخ هشت بهشت، توحید خانه و بر خی عمارات دیگرنیز در این محل احداث شده است،این کاخ  در تاریخ پانزدهم دی ماه ۱۳۱۰خورشیدی به شماره ۱۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

علت نامگذاری کاخ چهل ستون :

ایوان اصلی این بنا پر شکوه بر بیست ستون استوار است، بسیاری از پژوهشگران وجه تسمیه کاخ را بازتاب بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند. البته نقشی که عدد ۴۰ در ادب فارسی دارد نیز در این نامگذاری بی تاثیر نیست ،زیرا عدد چهل در ادبیات ما نشان از کثرت وتعدد داردکه این مسئله نیز می تواند علت دیگری براین وجه تسمیه باسد تا این مکان زیبا را  عمارت  چهل ستون بنامند

ساختمان کاخ چهل ستون :

کاخ چه لستون جزو اولین بناهایی است که در آن تزئینات بسیار، آینه ‌کاریها، نقاشی های بزرگ دیواری و ستون های چوبی، با سرستون های مقرنس را به نمایش گذاشته، تمام دیوارها با آینه ‌های قدی و شیشه‌ ها و نقاشی های رنگی و زیبا تزئین شده است و همه درها و پنجره‌ها از نوع منبت و خاتم تزئین یافته، هنرمندی و استادی ایرانیان در طرح این کاخ به خوبی مشاهده می شود بطوری که در آن فضای خارج از عمارت با فضای داخل ، آنقدر یکسان  و هماهنگ است که نمی توان تشخیص داد کجا یکی پایان می یابد و دیگری آغاز می گردد. ایوان اصلی و چشمگیر این بنا با ستون های متعدد  از ویژگیهای منحصر به فرد این مکان به حساب می آید

.ستون های ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج است،که به استحام این بنا کمک می کند ،در عین حال معماری این بنا را می توان تلفیقی از هنر ساخت وساز ایرانی،چینی واروپایی دانست.

وجود استخرِ ی در جلو این کاخ عظیم به طول ۱۱۰ متر و عرض ۱۶ متر ،حتی در حال حاضر هم طراوت و زیبایی خاصی به این کاخ می بخشد. تصور این صحنه که در آن زمان،   آب در حوض وسط تالار از دهان شیرهایی که درچهار گوشه حوض قرار داشتندبه بیرون می جهیده و فواره‌ های سنگی که نقطه به نقطه در جوی کوچک وکنار عمارت قرار داشتند، طراوت خاصی  به این عمارت می ‌داده است، تقابل استخر در برابر  کاخ ،برای دیدن عکس کاخ در آب و تیره بودن کف استخر به منظور هرچه عمیق‌ تر نشان دادن آن نیز زیبا طراحی شده ،و الحق در رسیدن به این منظور بسیار موفق بوده اند.

ایوان کاخ چهل ستون ساخته شده از دو بخش است یک بخش که بر ۱۸ ستون چوبی و بلند استوار است ،چهار ستون وسط که بر روی ۴ شیر سنگی قرار گرفته و حجاری آنها به گونه ای است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شود. از دهان این چهار شیر آب فوران می کرده و به حوض مرمری تالار می ریخته است ،قسمت دیگر که کمی بلند تر است ،سردر ورودی تالار را به خود اختصاص داده است ک در بعضی متون آن را" تالار آئینه "نامیده اند. این قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن تزئین شده به آئینه کاری وسیع و پرکاری است که نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند،سقف تالار از قاب های چوبی و به اشکال مختلف هندسی ساخته شده اند. تصویر قرینه حوض مرمر وسط ایوان در تزئینات سقف مشاهده می شود. این قرینه سازی شباهت بسیارآن رابا ایوان کاخ  عالی قاپو را در ذهن می آوردچهل ستون

تالار مرکزی کاخ که بصورت ویژه در اختیار  میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای قرار می گرفته است

نقاشی های کاخ چهل ستون اصفهان :

از منحصر به فرد ترین خصوصیات بسیار مهم کاخ چهلستون رامی توان به وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی رضا عباسی تعمیم داد ،که هر نقاشی توصیف کننده حوادث تاریخی در دوران صفویه میباشد

قابل توجه است که دو تصویر جنگ های چالدران و کرنال از  تزئیناتی است که بعدها به  مجموعه نقاشی  اضافه شده است، در واقع بعد از دوران صفویه بر اساس آنچه با شواهد موجودهماهنگ است این تصاویر توسط «آقا صادق نقاش» در عصر قاجار  کشیده شده . همچنین در قسمتهایی از کاخ بعضی نقاشی های متعلق به "آنژل" و" لوگار" دو نقاش هلندی که در دوران شاه عباس دوم به ایران و اصفهان آمده بودند نیز به چشم می خورد. در قسمت پائینی دیوارهای تالار اصلی نیز نقاشی هایی از شخصیت های خیالی بیشتر به علت تزئین بنا به تصویر کشیده شده است.

در این کاخ زیبا شما قسمتهای زیادی را برای بازدید خواهید دید که هر کدام جایگاه منحصر به فردی در این بنای تاریخی دارد، :

ـ تالار ۱۸ ستون

ـ تالار آئینه

ـ شیرهای سنگی چهار گوشه حوض مرکزی

ـ تزئینات عالی طلاکاری و نقاشی های سالن پادشاهی

ـ تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوص

ـ وهمین طور آثاری مانند سردر مسجد قطبیه و سردرهای زاویه درب کوشک و آثاری از مسجد درب جوباره و مسجد آقاسی که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده است.ودر معرض دید بازدید کنندگان قرار گرفته است

عمارت کاخ چهلستون در سال ۱۳۲۷ خورشیدی با پیگیری مسئولین وقت و همت فرهنگ دوستان اصفهان به  باغ موزه تبدیل شد ،که سالن مرکزی آن محل نمایش برخی از آثار هنری دوران های مختلف ایران است.که بسیار  موردتوجه بازدیدکنندگان و جهانگردان خارجی و میهمانان داخلی قرار می گیرد.چهل ستون

دو تخته سنگ حجاری شده به شکل چهار شیر در قسمت ورودی این عمارت قرار دارد که متعلق به این کاخ نیست وتنها یکی از آثار به جای مانده از قصرهای زمان صفویه بوده به نام "سر پوشیده"وقصر دیگر به نام" آئینه خانه "است که در اواخر دوره قاجار از بین رفته اند واین پیکرهها دراین محل به نمایش گذاشته شده اند

این کاخ در سال ۱۳۱۶ به عنوان موزه در نظر گرفته شد ودر ۸مهر ماه ۱۳۲۷بطور رسمی افتتاح گردیده ،آثار موجود در آن به دست هنرمندان توانایی ایرانی ساخته وپرداخته شده وفرهنگ کهن ایران زمین را به برای گردشگران خارجی نمایان می سازد

همچنین در این مکان آثار هنری از سده های پیش از اسلام تا قرن ۱۴ ه.ق را خواهید دید این مجموعه شامل نسخ خطی،ظروف سفالینه وآبگینه،ظروف چینی سفید وآبی وقالیچه هایی با طرح محرابی ،درهای منبت کاری وخاتم کاری مربوط به دوران صفویه است که در این مکان نگهدتری میشود

چهل ستون دیدنی وتاریخی می تواند یکی از بهترین نمونه های موجود برای درک بیشتر فرهنگ غنی وپر بار ایران باشد

گفتن ونوشتن در باب این محل هرگز در یک عبارت ،صفحه یا کتاب نمیگنجد باید دید ،تفکر کرد وبر تاریخمان سر تعظیم فرود آورد


نظرات شما

تا این لحظه نظری ثبت نشده، شما اولین نفری باشید که نظر خود را ثبت می کنید



پیشنهاد می‌کنیم با ما همراه باشید در

پیشنهاد سفر

ناشناخته‌هایی که شما معرفی کرده‌اید

معرفی باشما



ثبت نام
به جمع ما در گزمک بپیوندید

تا حالا عضو گزمک نشده اید ؟ اطلاعات خود را وارد کنید .